8 Grudziądzki batalion Walki Radioelektronicznej
im. gen. bryg. Zygmunta Podhorskiego

  płk rez. mgr inż. Piotr Kowaluk:  

Płk rez. Piotr Kowaluk jest absolwentem Wojskowej Akademii Technicznej, Wydziału Elektroniki (wrzesień 1978 - wrzesień 1983r.). Pierwsze stanowisko służbowe po ukończeniu WAT - dowódca plutonu w kompanii rozpoznania radiowego w 8 pułku zakłóceń radiowych w Grudziądzu. Po 9. miesiącach zostaje wyznaczony na stanowisko zastępcy dowódcy batalionu ds. technicznych.
           Od 1988 roku służył w ówczesnym Szefostwie Badań i Rozwoju Techniki Wojskowej. Po kolejnych reorganizacjach dalszą służbę pełnił w Departamencie Rozwoju i Wdrożeń oraz w Departamencie Polityki Zbrojeniowej MON.
           Zaczynał od stanowiska specjalisty i kolejno awansował na stanowisko starszego specjalisty i zastępcy szefa oddziału. Służbę wojskową zakończył jako szef Oddziału Systemów Dowodzenia, Łączności i Rozpoznania DPZ MON. W rezerwie od dnia 01 kwietnia 2011 roku.
 

W strukturze Sił Zbrojnych RP znajduje się jedyna Jednostka Wojskowa, w której nazwie występuje użyte w drugim przypadku liczby pojedynczej określenie “Walka Radioelektroniczna” (WRE). Tą jednostką jest 8 Grudziądzki batalion Walki Radioelektronicznej (8GbWRE) (Jednostka Wojskowa 1109). Batalion został sformowany Rozkazem Dowódcy Wojsk Lądowych nr PF - 100/Org. z dnia 14 maja 2001 roku na bazie 8 Grudziądzkiego pułku radioelektronicznego. Tę datę przyjęto jako dzień święta Jednostki. Od dnia 15 grudnia 2011 r. 8 GbWRE znajduje się w podporządkowaniu 2 Ośrodka Radioelektronicznego z Przasnysza. Batalion stacjonuje w koszarach im. księcia Józefa Poniatowskiego w Grudziądzu przy ul. gen. Józefa Hallera. Dowódcą Jednostki jest ppłk mgr inż. Zbigniew Nowak.

[ Zobacz więcej: Grudziądz - militarna historia miasta i twierdzy ]

Zanim coś więcej napiszę o 8 Batalionie, jego historii, tradycjach i dniu dzisiejszym postaram się odpowiedzieć na pytanie

[ Do spisu treści. ]

Na przełomie XIX i XX wieku trzech naukowców, działając niezależnie od siebie, prowadziło doświadczenia związane z falami elektromagnetycznymi. Byli to: Włoch - Guglielmo Marconi, Serb - Nicola Tesla i Rosjanin - Aleksander Popow. Efektem tych działań było skonstruowanie urządzeń nadawczo-odbiorczych nazywanych radiostacjami. Pierwsze nadajniki i odbiorniki służyły do wymiany korespondencji z wykorzystaniem alfabetu Morse’a. Ten nowy wynalazek znalazł dość szybko zastosowanie w wojsku.

W roku 1914 wybuchła I wojna światowa. Na jej początku ówczesne armie nie dysponowały dużą ilością środków łączności radiowej. Ocenia się, że wojska stron, które wzięły udział w działaniach wojennych, w roku 1914 w swoim wyposażeniu posiadały nie więcej niż po około 50 sztuk radiostacji.

Emisje radiowe można było podsłuchać (rozpoznanie radiowe), zakłócić (przeciwdziałanie radiowe), a podszywając się pod radiostację przeciwnika - prowadzić dezinformację radiową. W związku z zastosowaniem łączności radiowej i kontrdziałaniom stosowanym przez nieprzyjaciela, obok trzech dotychczasowych przestrzeni prowadzenia działań bojowych (na lądzie, na morzu i w powietrzu), pojawił się czwarty wymiar, określany niezbyt poprawnie jako “wojna w eterze”.

Bardzo mało znanym faktem skutecznego prowadzenia efektywnych zakłóceń radiowych są działania Wojska Polskiego podczas wojny polsko-rosyjskiej (nazywanej polsko-bolszewicką) w roku 1920.

Wykorzystano w tym celu przejętą od Niemców radiostację znajdującą się w jednej z działobitni Cytadeli Warszawskiej. W latach 1915-1918 Niemcy obok działobitni wznieśli dwa maszty radiowe, a w jej kazamatach zainstalowali radiostację firmy “Telefunkenrdquo;. Nieuszkodzona, choć pozbawiona dokumentacji technicznej, radiostacja o mocy 4 kW została uruchomiona przez polskich specjalistów i 16 listopada 1918 roku wykorzystana do nadania komunikatu Naczelnika Państwa - marszałka Józefa Piłsudskiego o powstaniu niepodległego państwa polskiego.

Działobitnia Cytadeli Warszawskiej - 24.06.2012 r.

Ważnym wydarzeniem w działaniach polskiego wywiadu było zdobycie i złamanie przez porucznika Jana Kowalewskiego (ppłk Jan Kowalewski - kryptolog, matematyk, lingwista, attache wojskowy w II RP, od 15 stycznia 2012 r. jest patronem 1. Ośrodka Radioelektronicznego w Grójcu) we wrześniu 1919 roku szyfrów Armii Czerwonej. Dzięki temu Dowództwo Wojska Polskiego znało zamiary i działania przeciwnika.

15 sierpnia 1920 roku w Ciechanowie w ręce 203. Pułku Ułanów dostał się sztab 4. Armii. Polacy zdobyli również jedną z dwóch armijnych radiostacji służących do utrzymywania łączności z dowództwem znajdującym się w Mińsku. W tym czasie druga radiostacja była wyłączona, ponieważ przemieszczano ją w inne miejsce, a ze względu na konstrukcję nie było wówczas możliwości tzw. pracy w ruchu. Przy pomocy zdobycznej radiostacji Polacy odebrali, wydany 4. Armii przez dowódcę frontu - Michaiła Tuchaczewskiego, rozkaz nakazujący wojskom zwrot spod Ciechanowa w kierunku Nasielska (na południowy wschód) i uderzenia na armię dowodzoną przez gen. Władysława Sikorskiego. Znajomość rosyjskich szyfrów umożliwiła szybkie i skuteczne poznanie treści wydanego rozkazu oraz podjęcie decyzji o przestrojeniu nadajnika warszawskiej radiostacji na częstotliwość, na której była utrzymywana łączność 4. Armii z dowództwem frontu i prowadzeniu zakłóceń radiowych. 4. Armia, nie mogąc odbierać nowych rozkazów stawianych przez przełożonych i nadawanych przez niesłyszaną radiostację dowódcy Frontu Północno-Zachodniego, realizowała zadania postawione uprzednio i nacierała cały czas w kierunku zachodnim i północno zachodnim, docierając w okolice Torunia, a tym samym nie wzmacniając się własnych walczących na przedpolach Warszawy. Mając na uwadze, że w skład 4. Armii wchodziło sześć dywizji, daje to wyobrażenie, jak silne zgrupowanie zostało wyeliminowane z udziału w walkach o Warszawę. Prowadzone przez operatorów warszawskiej radiostacji zakłócenia miały charakter ciągły i trwały bez przerwy prawie dwie doby.

Reasumując, należy stwierdzić, że złamanie szyfrów, dokonane przez por. Jana Kowalewskiego i działania operatorów warszawskiej radiostacji, prowadzących skuteczne zakłócenia łączności radiowej przeciwnika, w istotny sposób przyczyniły się do obrony Stolicy. Umiejętnie wypracowane decyzje i wydane rozkazy polskich dowódców, poświęcenie, bohaterstwo i jak to się określa patetycznie - danina krwi polskiego żołnierza, nie poszły na marne. Miasto nie zostało zdobyte, atak został odparty.

Irytuje mnie często używane w odniesieniu do bitwy warszawskiej 1920 roku, określenie “cud nad Wisłąrdquo;. Cudu nie było, była zaciekła walka dobrze walczącego bohaterskiego polskiego żołnierza, który powstrzymał nieprzyjaciela i zmusił go do odwrotu.

Po zakończeniu wojny Centralna Stacja Telegraficzna “WARrdquo; (taka była nazwa radiostacji) działała prawdopodobnie do roku 1925. Maszty antenowe zostały zmontowane przed rokiem 1935. Obecnie, a należy to stwierdzić z ogromnym ubolewaniem, historyczna działobitnia, znajdująca się w zabytkowym kompleksie Cytadeli Warszawskiej POPADA W RUINĘ!!!

Elementami składowymi walki elektronicznej są:

• rozpoznanie elektroniczne;
• przeciwdziałanie elektroniczne;
• działania mające na celu zabezpieczenie efektywnego i niezakłóconego funkcjonowania
własnych środków i systemów elektronicznych.

Regulamin działań taktycznych Wojsk Lądowych z 1994 roku w punkcie 235 podaje następującą definicję:

“Walka radioelektroniczna (WRE) to przedsięwzięcia i działania wojsk, które wykorzystując energię elektromagnetyczną rozpoznają i dezorganizują systemy radioelektroniczne przeciwnika oraz zapewniają warunki do stabilnej pracy analogicznym systemom wojsk własnych. Walka radioelektroniczna polega na prowadzeniu rozpoznania radioelektronicznego, obezwładnianiu i obronie radioelektronicznej w powiązaniu z rażeniem ogniowym obiektów (środków) radioelektronicznych przeciwnika.”

[ Do spisu treści. ]

Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr 076 z dnia 24 lipca 1958 roku utworzona została samodzielna kompania zakłóceń i podsłuchu. Kompanią dowodził por. Bernard Marchewka.

Na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Warszawskiego Okręgu Wojskowego Nr 082/Org. z dnia 27 października 1960 roku na bazie samodzielnej kompanii zakłóceń i podsłuchu sformowano batalion przeciwdziałania radiowego. Dowódcą batalionu został mianowany ppłk Adam Kochan.

Na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego WP Nr 0108/Org. z dnia 26 października 1962 roku sformowano 8 Ośrodek Przeciwdziałania Radiowego (Jednostka Wojskowa 1109) i przedyslokowano go, z dotychczasowego miejsca stacjonowania - Warszawy, do Giżycka. Dowódcą Ośrodka został płk Adam Kochan.

W lipcu 1970 roku rozpoczęto przeformowywanie 8 Ośrodka Przeciwdziałania Radiowego w 8 pułk zakłóceń radiowych.

Sztandar 8 pułku zakłóceń radiowych. Źródło: Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

W lipcu 1974 roku 8 pułk został przeniesiony z Giżycka do Grudziądza, do koszar przy ówczesnej ulicy Warszawskiej, w których przed II wojną światową mieściło się Centrum Wyszkolenia Kawalerii. W koszarach tych, po przejściu kolejnych reorganizacji, Jednostka pozostaje do chwili obecnej.

Zarządzeniem Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego Nr 052 z dnia 16 lutego 1996 roku z dniem 31 października 8 pułk zakłóceń radiowych został przeformowany w 8 pułk radioelektroniczny.

W roku 2001 8 pułk radioelektroniczny został poddany przeformowaniu w 8 batalion Walki Radioelektronicznej (Rozkaz Dowódcy Wojsk Lądowych nr PF - 100/Org. z dnia 14 maja 2001 roku). Batalion przejął i kultywuje tradycje wszystkich jednostek, które od chwili swojego powstania w wyniku zmian organizacyjnych i restrukturyzacji były poprzedniczkami Jednostki, tzn.:

• samodzielnej kompanii zakłóceń i podsłuchu (1958 - 1960);
• batalionu przeciwdziałania radiowego (1960 - 1962);
• 8 Ośrodka Przeciwdziałania Radiowego (1962 - 1970);
• 12 batalionu rozpoznania radioelektronicznego (1967 - 1996);
• 8 pułku zakłóceń radiowych (1970 - 1996);
• 8 Grudziądzkiego pułku radioelektronicznego (1996 - 2001).

Patron Jednostki. Na podstawie decyzji Nr 100/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2006 roku patronem 8 Grudziądzkiego batalionu Walki Radioelektronicznej został gen. bryg. Zygmunt Podhorski.

Generał Podhorski urodził się 25 maja 1891 roku. Komendantem Obozu Szkolnego Kawalerii (OSK) (późniejsze Centrum Wyszkolenia Kawalerii) w Grudziądzu został w lipcu 1927 roku i funkcję tę sprawował ponad 8 lat. We wrześniu 1939 roku dowodził Suwalską Brygadą Kawalerii. Po zakończeniu działań wojennych dostał się do niemieckiej niewoli, w której pozostawał do 1945 roku. Zamieszkał w Londynie, gdzie zmarł 12 września 1960 roku.

Dowódcy 8 GbWRE:

• ppłk dypl Jerzy Magnuszewski (2001 - VII 2006)
• ppłk mgr inż. Włodzimierz Pawłowski (VIII 2006 - XII 2007)
• ppłk mgr inż. Zbigniew Nowak (od I 2008)

Tablica przed bramą główną do koszar 8 GbWRE.

Por. Piotr Kowaluk jako dowódca pocztu flagowego.

Odsłonięcie tablicy pamiątkowej w 8 GbWRE.

Tablica pamiątkowa poświęcona.

Sztandar 8 GbWRE. Źródło: Ppłk mgr Jędrzej Klak - "8 Grudziądzki Pułk Radioelektroniczny".

Proporczyk na beret. Proporczyk na beret ma kształt proporczyka kawaleryjskiego w barwach Centrum Wyszkolenia Kawalerii (amarantowo - granatowy). Dodatkowo na proporczyku z jego lewej strony umieszczona jest cyfra "8". Proporczyk naszywany jest z lewej strony beretu obok oznaczenia stopnia wojskowego.

Proporczyk na beret.

Oznaka rozpoznawcza. Oznaka rozpoznawcza 8 GbWRE - mundur wyjściowy.

Oznaka rozpoznawcza - mundur wyjściowy.

Sala Tradycji. Jednostka z tak bogatą i chlubną przeszłością posiada Salę Tradycji, w której zgromadzono wiele ciekawych pamiątek i eksponatów. Sala Tradycji to właściwie dwa duże pomieszczenia. Jedno z nich poświęcone jest Centrum Wyszkolenia Kawalerii.

Sala tradycji 8 GbWRE.

[ Do spisu treści. ]

Święto Batalionu w roku 2010. Wśród żołnierzy, grupy rekonstrukcji historycznej 18 Pułku Ułanów Pomorskich, ppłk Piotr Kowaluk (DPZ MON) i ppłk Krzysztof Prostacki (SG WP).

Obecnie 8 Grudziądzki batalion Walki Radioelektronicznej współpracuje z wieloma organizacjami kombatanckimi, grudziądzkimi szkołami i organizacjami społecznymi (jak choćby wymieniana Fundacja na Rzecz Tradycji Jazdy Polskiej), których przedstawiciele zawsze i niezawodnie stawiają się na organizowane przez Jednostkę święta i uroczystości.

[ Do spisu treści. ]

Jak co roku święto Batalionu zostało bardzo starannie przygotowane przez Dowództwo, Kadrę, Pracowników Wojska i wypełnione było wieloma przedsięwzięciami oraz atrakcjami.

Zaproszenie na obchody święta 8 GbWRE.

Przodujący pododdział 8 GbWRE wyróżniony zostaje iodpływa z wyróżnienia podczas uroczystości.

Mając zaszczyt być zaproszonym przez Dowódcę Batalionu – ppłk. mgr. inż. Zbigniewa Nowaka, w piękny, słoneczny majowy dzień niezawodnie stawiłem się na terenie Jednostki.

O godzinie 8.00 w kościele pw. św. Ksawerego przy ulicy Kościelnej rozpoczęła się msza. Po jej zakończeniu, w godzinach przedpołudniowych na terenie Jednostki odbyły się zawody służb mundurowych, w których startowały cztery drużyny reprezentujące:

• Gospodarzy, czyli 8 Grudziądzki batalion Walki Radioelektronicznej;
• 2 Ośrodek Radioelektroniczny w Przasnyszu;
• 3 batalion drogowo-mostowy z Chełmna;
• Komendę Miejską Policji w Grudziądzu.

Pododdział reprezentacyjny 8 GbWRE ze Sztandarem.

Dowódca 8 GbWRE - ppłk Zbigniew Nowak i dowódca uroczystości - por. Paweł Żurawski, dokonują przeglądu pododdziałów.

Na tę doniosłą uroczystość przybyli żołnierze Armii Krajowej stowarzyszeni w Związku Kombatantów RP, posłowie do Sejmu reprezentujący województwo kujawsko-pomorskie, Prezydent Miasta Robert Malinowski, z Londynu - pani Jolanta Parol i pani Anna Bobińska-Suzuki – wnuczki patrona Jednostki gen. bryg. Zygmunta Podhorskiego, przedstawiciele Fundacji na Rzecz Tradycji Jazdy Polskiej oraz wielu innych znamienitych gości.

Dowódca batalionu - ppłk Zbigniew Nowak i wnuczki patrona Jednostki - gen. bryg. Zygmunta Podhorskiego, pani Jolanta Parol i pani Anna Bobińska-Suzuki z żołnierzami drużyn startujących w przedpołudniowych zawodach.

Kolejnym punktem uroczystości był występ Orkiestry Reprezentacyjnej Garnizonu Toruń. Wojskowi muzycy dali prawdziwy pokaz mistrzowskiego wykonania różnych utworów muzycznych i pokaz musztry paradnej.

Na poligonie - Toruń, wrzesień 1986 r.

Por. Piotr Kowaluk (na zdjęciu czwarty od lewej)

Pokaz musztry paradnej w wykonaniu orkiestry wojskowej z Torunia.

Pokaz musztry paradnej w wykonaniu orkiestry wojskowej.

Pokaz w wykonaniu grupy rekonstrukcji historycznej 18 Pułku Ułanów Pomorskich.

Pokaz w wykonaniu grupy rekonstrukcji historycznej 18 Pułku Ułanów Pomorskich.

Pokaz rozwijania stacji zakłóceń zautomatyzowanego systemu rozpoznawczo-zakłócającego “Przebiśnieg”.

Pokaz rozwijania namiernika radiowego zautomatyzowanego systemu rozpoznawczo-zakłócającego “Przebiśnieg”.

Pokaz rozwijania namiernika radiowego.

Uroczystość na placu apelowym zakończyła defilada.

Uroczystość zakończyła defilada pododdziałów uczestniczących w uroczystym apelu 8 GbWRE.

Defilada w 8 GbWRE.

Kontynuacja defilady.

Defilada w 8 GbWRE, mobilna stacja rozpoznania naziemnych systemów radiolokacyjnych “BREJA-2”.

... c.d. defilady w 8 GbWRE z okazji Święta Jednostki.

... c.d. defilady w 8 GbWRE, Tarpan-Honker

Na końcu defilady przemarsz orkiestry wojskowej.

[ Do spisu treści. ]

Szanowne Panie Czytelniczki (jeśli takowe znalazły się w gronie Osób czytających ten artykuł), Szanowni Panowie Czytelnicy!

Przede wszystkim bardzo uprzejmie dziękuję Panu Pułkownikowi Zbigniewowi Przęzakowi za:

• redagowanie ogromnie interesującej strony internetowej dotyczącej, kiedyś otoczonych bardzo
szczelną zasłoną tajemnicy, Wojsk Rakietowych Obrony Powietrznej Kraju;
• namówienie mnie do wykonania powyższego opracowania i udostępnienie strony internetowej wria.pl
w celu publikacji.

Żołnierskie podziękowanie składam również Panu Pułkownikowi Zbigniewowi Nowakowi – Dowódcy 8 Grudziądzkiego batalionu Walki Radioelektronicznej.

Pamięć, tradycja… Podchorążowie Centrum Wyszkolenia Kawalerii śpiewali następującą żurawiejkę:

Warto sobie zapamiętać tę być może nieco dosadną, ale ze wszech miar słuszną sentencję.

[ Do spisu treści. ]