Historia
Wojsk Obrony Powietrznej Kraju w państwach byłego
Układu Warszawskiego.

Jest 05 maja 1955 rok. W struktury sojuszu NATO zostaje włączona Republika Federalna Niemiec. W odpowiedzi, państwa bloku socjalistycznego Europy Środkowej i Wschodniej, zawiązują sojusz polityczno-wojskowy o nazwie Układ o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej (potocznie zwany Układem Warszawskim). Układ podpisano 14 maja 1955 w Warszawie. Ratyfikacja nastąpiła we września 1955.

Państwa-sygnatariusze Układu Warszawskiego:

	Albania (zawiesiła współpracę w 1960, wystąpiła z Układu 12 września 1968)
	Bułgaria
	Czechosłowacja
	Niemiecka Republika Demokratyczna (w strukturach wojskowych od 1956, wystąpiła z Układu 25 września 1990)
	Polska
	Rumunia
	Węgry
	Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

Członkowie Układu Warszawskiego mieli bronić się wspólnie w przypadku ataku na którekolwiek z państw-sygnatariuszy. Naczelnym Dowódcą Zjednoczonych Sił Zbrojnych Układu Warszawskiego był marszałek Związku Radzieckiego, który jednocześnie pełnił funkcję I zastępcy ministra obrony ZSRR.

W strukturze Układu Warszawskiego znajdowały się organa kierownicze i konsultacyjne oraz wydzielone siły zbrojne:

• Doradczy Komitet Polityczny;
• Komitet Ministrów Obrony
• Komitet Techniczny
• Zjednoczone Dowództwo Sił Zbrojnych
• Zjednoczone Siły Zbrojne UW (wydzielone siły zbrojne poszczególnych państw-sygnatariuszy).

25 lutego 1991 roku w Budapeszcie podpisano umowę o zaprzestaniu współpracy wojskowej w ramach Układu Warszawskiego. 1 lipca 1991 roku w Pradze, rozwiązano struktury polityczne Układu Warszawskiego i tym samym Układ Warszawski przestał istnieć.

Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie organizacji jednolitego systemu obrony powietrznej państw–sygnatariuszy Układu Warszawskiego powstałego w oparciu o wojska radiotechniczne, wojska rakietowe, lotnictwo myśliwskie i systemy dowodzenia. System zakładał wymianę informacji między dowództwami OPK i współdziałanie w zwalczaniu naruszycieli wspólnej przestrzeni powietrznej.

Z organizacją Wojsk Obrony Powietrznej Kraju w państwach-sygnatariuszach byłego Układu Warszawskiego, zapozna czytelników Krzysztof Popławski - miłośnik historii Wojska Polskiego (1945–1990) i pozostałych armii należących do byłego Układu Warszawskiego.

Prezentowane artykuły będą dalej rozbudowywane i opracowywane w miarę jak będą dochodziły nowe szczegóły. Jednocześnie autor zwraca się do czytelników z prośbą o zgłaszanie ewentualnych uzupełnień i poprawek.

Niemiecka Republika Demokratyczna powstała w dniu 7.10.1949 r. na obszarze byłej radzieckiej strefy okupacyjnej. Na jej terenie stacjonowała duża grupa wojsk radzieckich, praktycznie największa poza granicami ZSRR. Stopniowa zmiana polityki władz ZSRR w stosunku do Niemców i narastająca "zimna wojna" doprowadziła do tego, że Niemcy w ciągu 10 lat po zakończeniu II wojny światowej z przeciwnika stała się sojusznikiem. Wyrazem tego było przyzwolenie na utworzenie namiastki armii (tzw. Skoszarowana Policja Ludowa), która w 1956 roku przekształciła się w regularną armię – Narodową Armię Ludową NRD (Nationale Volksarmee (NVA)). Dzięki temu Niemiecka Republika Demokratyczna mogła znaleźć się w strukturach wojskowych powstałego rok wcześniej Układu Warszawskiego. [ Zobacz więcej ]
 

Powstanie i droga rozwoju armii czesłowackiej przebiegała dość podobnie do innych krajów należących do Układu Warszawskiego. Dotyczyło to w szczególności wojsk obrony powietrznej, w tym artylerii przeciwlotniczej, początkowo lufowej a od lat 60–tych – rakietowej.

Zgodnie z przyjętymi planami rozwoju sił zbrojnych krajów Układu Warszawskiego, Czechosłowacja wdrażała model organizacyjny stosowany w ZSRR. Postanowiono w związku z tym utworzyć zupełnie nowy rodzaj sił zbrojnych – wojska obrony powietrznej kraju (protivzdušná obrany státu, w skrócie – PVOS). [ Zobacz więcej ]
 

Po zakończeniu drugiej wojny światowej armia węgierska opierała swoją obronę przeciwlotniczą na jednostkach lotnictwa myśliwskiego wyposażonych w samoloty o napędzie tłokowym, oraz artylerii przeciwlotniczej (lufowej). Wraz z rozwojem techniki, postanowiono w latach 1959–1962 utworzyć system obrony przeciwlotniczej kraju na wzór radziecki.

Podstawową jednostką organizacyjną miał stać się pułk rakiet przeciwlotniczych (légvédelmi rakéta ezred). W składzie pułku miały się znaleźć: dywizjony rakiet przeciwlotniczych (légvédelmi rakéta osztály) oraz dywizjon techniczny (technikai osztály). [ Zobacz więcej ]
 

Armia bułgarska poszła podobną drogą rozwoju jak inne państwa będące członkami Układu Warszawskiego. Era rakietyzacji wojsk OP rozpoczęła się w tym samym momencie, podobne też były zadania, struktury i wyposażenie jednostek.

W zamyśle najwyższych władz wojskowych wojska rakietowe OP miały docelowo tworzyć linię obrony rozciągającą się od rejonu stolicy (Sofii) na wschód aż do wybrzeża i potem dalej wzdłuż wybrzeża na północ, kończąc w rejonie miasta Warna. Uwarunkowania geograficzne Bułgarii spowodowały, że niektóre z planowanych dywizjonów miały mieć stanowiska ogniowe położone na dużych wysokościach. I tak najwyżej położony dywizjon miał stanowisko ogniowe na wysokości 1700 m. n.p.m. [ Zobacz więcej ]